Słowo rubin pochodzi z łaciny – od słowa rubens czyli czerwony. Stare nazwy to antraks lub karbunkuł.
Przez swoją barwę rubin kojarzony jest z krwią i życiem. Nazywano go „królem klejnotów”
„matką klejnotów” czy „kwiatem wśród kamieni” . Wschodnia mitologia mówi o rubinie jako o kropli krwi z serca Matki Ziemi.
Częste zjawisko w rubinach to pojawiająca się gwiazda. Na Wschodzie uważa się, że powstaje ona za sprawą trzech dobrych duchów: Wiary, Nadzieji i Przeznaczenia, uwięzionych w kamieniu za wykroczenia.
Birminska legenda z kolei mówi o smoczycy o imieniu Naga, która zniosła trzy jaja.
Z pierwszego wykluł się Pyusawti - król Birmy, z drugiego Cesarz Chin, a z trzeciego wszystkie rubiny na świecie.
Talizmany z rubinami oprawionymi w srebro i żelazo, z wizerunkiem boga Marsa i węża, nosili rzymscy wojownicy. wieżąc, że doda im siły witalnej do walki.
Na dalekim wschodzie rubin zdobił ubiór, uprząż, a także broń. Był on symbolem życia, ruchu i energii. Lecz rubin szczególnie upodobali sobie możni tego świata. Kleopatra nakazała wysadzić rubinem ściany swych komnat a Car Iwan Groźny mawiał o rubinach że „ uzdrawiają serce
i mózg, dodają siły i pamięci człowiekowi”. Korony i diademy bardzo często ozdobione były rubinami.
W Średniowieczu Krzyżowcy jadąc do Ziemi Świętej nosili rubiny w pierścieniach, bowiem wierzyli, że zapobiegają krwotokom i chronią przed ranami i truciznami. Kamień ten był szczególnie polecany młodym małżonkom aby chronić ich od zdrady. Barwa rubinu symbolizowała też namiętność i miłość.
Wierzono również, że rubin jest kamieniem przyjaźni i posiada moc przepowiadania losu - jeżeli kamień ciemnieje. należy spodziewać się odmiany losu. Rubinów zdecydowanie nie należy pożyczać innym - „bo źle czyni ten, kto zrzeka się przyjaciela”